Cầu long biên

Kể từ khi được khởi công xây dựng năm 1899 đến nay, cầu Long Biên đã mang trong mình những ý nghĩa to lớn vượt ngoài giá trị của một cây cầu. Suốt hơn một thế kỉ tồn tại, cầu Long Biên vừa là một công trình kiến trúc đáng kính vừa là một nhân chứng rõ nét của lịch sử Hà Nội. Giữa lòng thủ đô, cầu Long Biên còn là địa điểm lý tưởng để chiêm ngưỡng vẻ đẹp phố thị từ trên cao. Cây cầu Long Biên nổi tiếng này chắc chắn sẽ là một điểm đến không thể bỏ lỡ của bất cứ ai ghé thăm mảnh đất văn hiến ngàn năm…

Cầu Long Biên trong một chiều sương Hà Nội
Cầu Long Biên trong một chiều sương Hà Nội

Quá trình xây dựng

Dự án cầu Long Biên được Toàn Quyền Đông Dương thông qua năm 1897. Cũng trong năm này, cuộc đấu thầu xây dựng giữa 6 nhà thầu lớn đến từ Pháp cũng được diễn ra. Mỗi nhà thầu trên được phép dự trù 2 dự án, trong tổng cộng 12 dự án đó, Hội đồng thẩm định đã chọn dự án số 2 của nhà thầu mang tên  Daydé & Pillé. Gói thầu này có giá trị lên tới 5.390.794 franc Pháp với thỏa thuận phần dẫn cầu được xây dựng bởi nha công chính Đông Dương.

Bản vẽ thiết kế cầu Long Biên của nhà thầu Daydé & Pillé
Bản vẽ thiết kế cầu Long Biên của nhà thầu Daydé & Pillé

Biển tên của nhà thầu Daydé & Pillé trên cầu Long Biên ngày nay

Lễ khởi công xây dựng cầu Long Biên chính thức được diễn ra vào ngày 12.9.1898. Tham gia vào thiết kế và điều hành việc xây dựng cầu là một đội ngũ chuyên gia, kỹ sư, giám đốc Pháp với trên dưới 40 thành viên. Số lượng công nhân trực tiếp tham gia vào quá trình xây dựng cầu Long Biên cũng lên tới trên 3000 người và chủ yếu là người Việt. Năm 1902, cầu được khánh thành, sớm hơn so với dự định gần 2 năm.

Kiến trúc

Cầu Long Biên dài 2290m không tính phần cầu dẫn. Cầu gồm 19 nhịp dầm được làm hoàn toàn bằng nguyên liệu thép, chúng được cố kết bởi 20 trụ cầu có chiều cao lên tới 40m. Kiến trúc cầu Long Biên nổi bật nhất là đường sắt đơn chạy dọc chính giữa cầu, hai bên là phần đường dành cho các loại xe khác hoặc người đi bộ. Trong tổng 3m chiều rộng lòng cầu có tới 2,6m dành cho các loại xe nói trên, còn lại là thuộc về người đi bộ. Các cầu thông thường cũng có luồng giao thông tương tự như trên mặt đường, tức là xuôi theo bên phải cầu. Nhưng cầu Long Biên lại có luật lưu chuyển ngược lại – đi xuôi theo phía trái của cầu.

Giao thông trên cầu Long Biên xưa

Lịch sử hoạt động

Cầu Long Biên là cây cầu đầu tiên được làm bằng thép và bắt qua sông Hồng, nối hai quận Hoàn Kiếm và Long Biên của Hà Nội. Vị trí địa lý của cầu Long Biên như vậy rất thuận lợi cho giao thông và quân sự. Do vậy, cây cầu này không thoát khỏi số phận nằm trong sự tàn phá khủng khiếp của chiến tranh.

Cầu Long Biên bắc qua sông Hồng, nối quận Hoàn Kiếm và Long Biên Hà Nội
Cầu Long Biên bắc qua sông Hồng, nối quận Hoàn Kiếm và Long Biên Hà Nội (ảnh google map)

Trong chiến tranh phá hoại miền Bắc Việt Nam lần thứ nhất (1965-1968), cầu Long Biên đã phải hứng chịu tới 10 lần ném bom phá hoại từ phía địch. Thống kê hư hại tại thời điểm đó của cầu Long Biên nặng nhất là rơi vào 7 nhịp và 4 trụ lớn.

Chưa đầy 10 năm sau, trong lần phá hoại miền Bắc lần thứ hai, hỏa lực quân Mỹ đã làm hỏng hoàn toàn 1500m trên tổng số 2290m, cắt đứt hoàn toàn 2 trụ lớn của cầu Long Biên.

Cầu Long Biên trong chiến tranh

Đứng trước sự phá hoại khủng khiếp của hỏa lực Mỹ, quân và dân ta đã nhiều lần tu sửa những phần bị hư hại của cầu Long Biên. Với mục đích không để địch cắt đứt đường liên lạc bắc qua sông Hồng. Lực lượng ta kiên quyết bảo vệ cầu Long Biên đến cùng bằng cả mặt trận phòng không không quân và lực lượng hải quân. Đồng thời, để đáp trả lại những đòn tấn công gay gắt của địch, bộ đội ta cũng cho xây dựng những ụ pháo cao trên cầu Long Biên để đảm bảo sự phòng ngự tốt của cầu. Có thể nói rằng, lịch sử cầu Long Biên đã gắn liền với lịch sử của quân dân miền Bắc suốt thời chống Mỹ.

Ngày nay

Chiến tranh lùi xa đem lại một diện mạo mới cho cầu Long Biên. Cây cầu đau thương mà hào hùng giờ đây đứng sừng sững bên một góc trời Hà Nội, như chứng tích nhắc nhở mỗi con người chúng ta về lịch sử của thủ đô. Cầu Long Biên ngày nay được đưa vào hoạt động chủ yếu dưới phương diện một cây cầu giao thông. Tuy nhiên để tránh tình trạng quá tải trên cây cầu huyền thoại này, Nhà nước và Hà Nội đã cho xây dựng cầu Chương Dương với vai trò địa lý tương tự.

Tuy không còn giữ vai trò độc tôn huyết mạch giao thông nối hai quận Hoàn Kiếm và Long Biên, nhưng cầu Long Biên vẫn là một cây cầu quen thuộc và đáng kính trong lòng người dân Hà Nội. Biết bao bản nhạc, bài thơ, bức họa, bức ảnh tuyệt đẹp đã ra đời từ nguồn cảm hứng cầu Long Biên… mà người ta gọi là cầu Long Biên trong văn hóa vô vàn anh dũng, đẹp tươi của nước nhà.